Basketbolun Geçirdiği Evrim / HAKAN DEMİR

Basketbolun geldiği noktada en net değişimlerden biri; fiziksel çalışmaların kalitesinin artması ile birlikte aktif oyunculuk süresinin uzamış olmasıdır. Günümüzde 18 Yaşında A takıma çıkan bir oyuncu 4-5 sezon sonra artık bir “Genç oyuncu”değildir. Bununla beraber; eğer bu oyuncu vücudunu doğru bir şekilde antrene edip, gözettiği takdirde; aktif oynama süresinin 20 yıla çıkabilmesi mümkün hale gelmiştir. Yani günümüzdeki oyuncular “fizikalitelerini” hep belli bir üst noktada tutarlarsa 37-38 yaşlarına kadar sürdürebilecekleri bir meslekleri olduğunu bilmektedirler. Ayrıca spor tıbbındaki ilerleme sayesinde bu dönemde yaşanabilecek sakatlıklarda “kariyer bitirmeyi gerektiren saha içi sakatlığı” neredeyse kalmamıştır! Günümüzde Oyuncular saha içi sakatlıklardan sonra uygulanan tedavinin başarısına göre optimum bir sürede oyuna geri dönmektedirler.

Dolayısıyla basketbolculuğu bir meslek olarak edinen bir oyuncu; modern bireysel ve takım çalışmaları ile fizikalitesini belli bir üst seviyede tutup; profesyonelce yaşam kurallarını uygularsa, uzun süreli hem ekonomik hem de sosyal bir kariyer planını rahatlıkla yapabilir duruma gelmiştir. Bu anlayış toplumumuza hakim oldukça basketbola bir meslek olarak bakabilen aileler ve onların yönlendirdiği gençlerimizin sayısı da artmaktadır.

Basketbolda ki fiziksel ve teknik çalışmaların geldiği seviye sayesinde taktiksel anlamda “yenilikçi fikirler” ortaya çıkmıştır.

Genç nesil koçlarımız bu konuda cesurca çalışmalar ve uygulamalar yapmaktan çekinmemektedir.

Bu çalışmaların en günceli 'alan savunması (zone defense) hakkındadır. Günümüz basketbolunda “klasik alan savunması” oldukça azalmıştır. Bunun yerini “rakibi şaşırtmayı ve ritmini kırmayı” amaçlayan; alan savunması şeklinde yerleşip pasla birlikte adam adama savunmaya dönülen “füzyon(kaynaşma)” savunmalar almıştır. Aynı zamanda yine bu savunmaların içinde pick and roll (ikili oyun) savunması olarak; switching(adam adama değişme) yerleştirilmiş ve rakibin hücumda organize olabileceği süre oldukça azaltılmıştır. Aynı zamanda bu savunmada switch sonrası oluşabilen mismatch'lere karşıda low post'ta “double team” kullanılmaktadır. Aynı zamanda bu tip savunmalar sürekli değil zaman zaman kullanılarak rakibin adapte olması engellenmeye çalışılmaktadır.

Bununla birlikte tüm bu yenilikler uygulanırken basketbolumuzun Avrupa'da adını duyuran ve yabancıların adını taktığı “death zone defense(ölümcül alan savunması)” temel ve başlangıç olarak alınmaktadır. Böylece geçmiş birikimin üzerine bir yenilik eklenmiştir.

Bu savunma yenilikleri; hücumda da yenilikler getirmekte ve “bire bir (one on one)” oyunun üstünlüğünü tekrardan ön plana çıkarmaktadır.

Son dönemlerde; Pick and roll savunmasında “adam değişmeli” savunmanın süresinin artmış olması sebebiyle birebir oyundan bulunan skor yükselmekte ve bire bir hücum süreleri yeniden uzamaya başlamaktadır.

Bu durum birebir oyunda etkili ve güçlü fundementale sahip, kendi pozisyonunu yaratabilen oyuncuların değerini arttırmaktadır.

Böylece bireysel fundamental çalışmaları, takım çalışmaları kadar önemli hale gelmiştir. Oyuncuların bireysel çalışma sürelerini uzatmaları yararlı olmakta ve fark yaratmaktadır.

Bugünkü yazıda ki esas amaç basketboldaki bazı güncel konularda gözlemler aktarmak ve basketboldaki değişim konusunda genel bir paylaşım yapmaktı.

Türk basketbolunu bu günlere taşıyan tüm antrenörlerimize saygılarımla.